Voorbereiding op IVF: zo bereid je lichaam en geest voor op de behandeling

Je voorbereiden op IVF (in-vitrofertilisatie) is zowel lichamelijk als emotioneel een ingrijpende onderneming. De keuzes die je in de 3–6 maanden vóór de behandeling maakt, kunnen van invloed zijn op de kwaliteit van eicellen, zaadcelparameters en embryo-ontwikkeling, en uiteindelijk op je kans op een succesvolle uitkomst. Deze uitgebreide gids behandelt de wetenschappelijk onderbouwde stappen die je kunt zetten ter voorbereiding op IVF — van voeding en leefstijl tot supplementen, mentale gezondheid en wat je in elke fase kunt verwachten.

Inzicht in het IVF-traject

IVF is een proces in meerdere fasen dat doorgaans 4–6 weken per cyclus duurt, maar de belangrijkste voorbereidingsperiode begint 3 maanden van tevoren. Dat komt doordat:

• Eicellen doen er ongeveer 90 dagen over om te rijpen (follikelontwikkeling)
• Zaadcellen worden elke 72–90 dagen vernieuwd
• De voedingsstatus en leefstijlfactoren tijdens deze periode vóór IVF zijn rechtstreeks van invloed op de kwaliteit van de eicellen en zaadcellen die in de cyclus worden gebruikt

Een IVF-cyclus bestaat doorgaans uit: stimulatie van de eierstokken met hormooninjecties (10–14 dagen), het ophalen van eicellen onder verdoving, bevruchting in het laboratorium, het kweken van embryo’s (3–5 dagen) en de terugplaatsing van embryo’s. Als er meer embryo’s worden gevormd dan direct nodig zijn, worden de overige ingevroren voor toekomstige cycli.

Voeding ter voorbereiding op IVF

Wat je eet tijdens de voorbereidingsperiode voor IVF heeft aantoonbare invloed op de resultaten. Uit een onderzoek uit 2018 onder IVF-patiënten bleek dat degenen die een mediterraan dieet volgden een 40% hoger klinisch zwangerschapspercentage en een 65% hoger levendgeboortepercentage hadden dan degenen die dat niet deden.

Prioriteiten voor voeding tijdens de voorbereiding op IVF:

• Voedingsmiddelen rijk aan antioxidanten: Bessen, bladgroenten, tomaten, noten en zaden beschermen eicellen en zaadcellen tegen oxidatieve schade tijdens de stimulatiefase
• Gezonde vetten: Avocado, olijfolie, vette vis en walnoten ondersteunen de hormoonproductie en verminderen ontstekingen
• Voldoende eiwitten: Nodig voor de ontwikkeling van follikels en de kwaliteit van embryo’s — eet onder andere eieren, peulvruchten, vis en mager vlees
• Complexe koolhydraten: Houd je insulinespiegel onder controle, want die beïnvloedt de reactie van de eierstokken. Vermijd geraffineerde suikers en witte zetmeelproducten.
• Hydratatie: Streef naar 2–2,5 liter per dag — essentieel voor de ontwikkeling van follikels en het baarmoederslijmvlies

Belangrijke supplementen ter voorbereiding op IVF

Verschillende supplementen zijn klinisch goed onderbouwd als middel om IVF-resultaten te verbeteren:

Co-enzym Q10 (CoQ10)

Misschien wel het belangrijkste supplement ter voorbereiding op IVF. CoQ10 is een cofactor voor de energieproductie in de mitochondriën, waarvan de hoeveelheid afneemt met de leeftijd. Mitochondriën zijn cruciaal voor de eicelkwaliteit: ze leveren energie voor de celprocessen die nodig zijn voor de bevruchting en de vroege embryo-ontwikkeling. Onderzoek toont aan dat dagelijks 400–600 mg CoQ10 gedurende 60 dagen vóór IVF de reactie van de eierstokken, de eicelkwaliteit en de bevruchtingspercentages verbetert, vooral bij vrouwen ouder dan 35 jaar of met een verminderde eierstokreserve.

5-MTHF (actief folaat)

Standaard foliumzuur moet door een enzym worden omgezet in de actieve vorm (5-MTHF). Bij veel mensen werkt dit enzym minder goed door varianten in het MTHFR-gen. Bij de voorbereiding op IVF zorgt inname van de actieve vorm (methylfolaat of 5-MTHF) voor optimale DNA-synthese en methylering tijdens de vroege embryo-ontwikkeling. Dosering: dagelijks 400–800 mcg, minimaal 1–3 maanden vóór de cyclus beginnen.

Vitamine D

Vitamine D-receptoren zijn aanwezig in follikels, het baarmoederslijmvlies en voortplantingsweefsel. Een tekort wordt in verband gebracht met een zwakke reactie van de eierstokken en lagere IVF-succespercentages. Uit onderzoek blijkt dat vrouwen met hogere vitamine D-waarden betere embryo’s en hogere klinische zwangerschapspercentages hebben. Laat je waarden testen en neem supplementen om een waarde van 50–80 ng/ml (125–200 nmol/L) te bereiken.

Myo-inositol

Vooral waardevol voor vrouwen met PCOS die een IVF-behandeling ondergaan. Myo-inositol verbetert de insulinegevoeligheid, verlaagt het androgeengehalte, ondersteunt een betere eicelkwaliteit en kan de reactie van de eierstokken op stimulatie verbeteren. Dosering: dagelijks 2.000–4.000 mg.

Omega 3-vetzuren

DHA en EPA ondersteunen ontstekingsremmende processen, verbeteren de doorbloeding van de baarmoeder en worden in verband gebracht met betere IVF-resultaten. Dosering: dagelijks 1.000–2.000 mg DHA/EPA samen uit visolie. Ook belangrijk voor mannen: het verbetert de integriteit van het membraan van zaadcellen.

Voor mannen: zink, selenium, L-carnitine

Bij IVF-voorbereiding bij mannen hoort zink (15–30 mg) voor de integriteit van het DNA, selenium (100–200 mcg) voor de beweeglijkheid en L-carnitine (1.000–2.000 mg) voor de energieproductie van zaadcellen. Antioxidantformules met deze stoffen en vitamine C en E worden veel gebruikt.

Leefstijlfactoren bij de voorbereiding op IVF

Aanpassingen in je leefstijl in de 3 maanden vóór IVF kunnen de resultaten aanzienlijk beïnvloeden:

Stoppen met roken

Roken is een van de schadelijkste factoren voor het succes van IVF. Het vermindert de ovariële reserve, de eicelkwaliteit, de bevruchtingspercentages en de kans op innesteling, en verhoogt het risico op een miskraam. Sterk aanbevolen is om minstens 3 maanden vóór de behandeling te stoppen. Bij mannen beschadigt roken het sperma-DNA — het verhoogt de DNA-fragmentatie, die samenhangt met lagere bevruchtingspercentages en een mindere embryokwaliteit.

Minder alcohol

Zelfs matig alcoholgebruik beïnvloedt de IVF-resultaten. Onderzoek toont consequent aan dat alcoholgebruik samenhangt met minder verkregen eicellen, lagere bevruchtingspercentages en lagere levendgeboortecijfers. De veiligste aanpak ter voorbereiding op IVF is helemaal geen alcohol drinken, of op zijn minst slechts af en toe en zeer matig drinken.

Gezond gewicht

De BMI heeft een aanzienlijke invloed op IVF-resultaten. Zowel ondergewicht (BMI <18.5) als overgewicht (BMI >30) hangt samen met lagere succespercentages. Veel klinieken hanteren BMI-criteria (doorgaans 18.5–35) voor de behandeling. Als je je gewicht moet aanpassen, begin daar dan 3–6 maanden vóór je cyclus mee.

Beweging — de juiste hoeveelheid

Matig bewegen ondersteunt de voorbereiding op IVF — het verbetert de insulinegevoeligheid, vermindert stress, helpt een gezond gewicht te behouden en bevordert de bloedsomloop. Intensief sporten (>4 uur zware inspanning per week) hangt echter samen met lagere IVF-succespercentages. Beperk tijdens de stimulatie de inspanning tot rustig wandelen en yoga.

Slaap

7–9 uur goede slaap is essentieel voor de hormoonregulatie. Melatonine — dat tijdens de slaap wordt aangemaakt — is een krachtige antioxidant die zich ontwikkelende eicellen in de follikels beschermt. Een verstoord circadiaans ritme (door ploegendienst of ernstige slapeloosheid) hangt samen met een lagere ovariële respons.

Mentale gezondheid en emotionele voorbereiding op IVF

IVF is emotioneel veeleisend. Angst en depressie komen vaak voor bij IVF-patiënten — onderzoek suggereert dat tot 25% van de vrouwen vóór of tijdens de behandeling last heeft van klinisch significante angst. Emotionele voorbereiding op IVF is net zo belangrijk als lichamelijke voorbereiding:

• Begeleiding: Veel klinieken bieden begeleiding vóór IVF aan of stellen die verplicht. Ook als dit niet verplicht is, kan een gesprek met een vruchtbaarheidscounsellor helpen om strategieën te ontwikkelen om met alle mogelijke uitkomsten om te gaan.
• Praktijken voor lichaam en geest: Het is aangetoond dat mindfulness, yoga, acupunctuur en meditatie stress door IVF verminderen. Sommige onderzoeken suggereren dat interventies voor lichaam en geest ook de IVF-resultaten kunnen verbeteren, al is het bewijs niet eenduidig.
• Bouw een steunnetwerk op: Bepaal wie je over je behandeling wilt vertellen. Een of twee vertrouwde mensen die weten wat je doormaakt, hangt samen met betere emotionele uitkomsten.
• Plan vrije tijd in: Voor de eicelpunctie moet je minstens 1-2 dagen vrij nemen van je werk. Sommige vrouwen nemen een hele week vrij. Plan en regel dit voordat je begint.
• Stel een "overlevingspakket voor je cyclus" samen: Comfortabele kleding, warmtekompressen (tegen een opgeblazen gevoel), entertainment, gezonde snacks en je favoriete comfortfood voor de stimulatie- en eicelpunctiefase.

Wat kun je verwachten tijdens IVF: stap voor stap

Ovariële stimulatie (dag 1-14)

Dagelijkse hormooninjecties stimuleren de ontwikkeling van meerdere follikels. Je hebt regelmatig controleafspraken (echo + bloedonderzoek). Veelvoorkomende bijwerkingen: een opgeblazen gevoel, lichte krampen, stemmingswisselingen en reacties op de injectieplaats. Ovarieel hyperstimulatiesyndroom (OHSS) is een risico - je behandelteam houdt je nauwlettend in de gaten en past indien nodig de dosering aan.

Eicelpunctie

Wordt uitgevoerd onder lichte sedatie of narcose. Een naald wordt door de vaginawand geleid om het follikelvocht uit elke follikel op te zuigen. Duurt 15-30 minuten. Herstel: rust de rest van de dag; de meeste vrouwen kunnen na 1-2 dagen weer lichte activiteiten doen.

Bevruchting en embryokweek

Eicellen worden in het laboratorium bevrucht (met standaard-IVF of ICSI). De ontwikkeling van embryo's wordt gedurende 3-5 dagen gevolgd. Op dag 5 zijn er blastocysten gevormd - de embryo's van de hoogste kwaliteit worden geselecteerd voor terugplaatsing of invriezing.

Embryotransfer

Een eenvoudige procedure (waarbij geen sedatie nodig is) waarbij 1-2 embryo's via een dunne katheter in de baarmoeder worden geplaatst. Daarna volgt de wachttijd van twee weken (TWW) tot de zwangerschapstest. Blijf de voorgeschreven progesteronondersteuning gebruiken.

Veelgestelde vragen over de voorbereiding op IVF

Q: Hoe lang van tevoren moet ik beginnen met de voorbereiding op IVF?

A: Begin idealiter 3-6 maanden vóór de cyclus die je voor ogen hebt. Zo is er tijd voor veranderingen in je voeding en supplementen om de eicelkwaliteit, zaadparameters en algehele gezondheid te beïnvloeden.

Q: Mag ik sporten tijdens de stimulatie voor IVF?

A: Rustig wandelen en zachte yoga zijn prima. Vermijd intensieve, zware of draaiende oefeningen tijdens de stimulatie en na de terugplaatsing, omdat de eierstokken vergroot zijn en risico lopen op torsie.

Q: Helpt acupunctuur bij het succes van IVF?

A: Het bewijs is niet eenduidig. Sommige onderzoeken wijzen erop dat acupunctuur stress door IVF kan verminderen en mogelijk de bloedtoevoer naar de baarmoeder kan verbeteren. Het is onwaarschijnlijk dat het kwaad kan en het kan emotionele voordelen bieden.

Q: Welk supplement is het belangrijkst vóór IVF?

A: CoQ10 en 5-MTHF (actief folaat) zijn waarschijnlijk het belangrijkst. CoQ10 ondersteunt de mitochondriale functie van eicellen en folaat de DNA-synthese in zich ontwikkelende embryo's.

Q: Mag ik de avond voor de terugplaatsing van een embryo alcohol drinken?

A: Je kunt het beste tijdens je hele IVF-cyclus helemaal geen alcohol drinken. Richt je de avond voor de terugplaatsing op voldoende vocht, rust en zo min mogelijk stress.

Q: Is een opgeblazen gevoel normaal tijdens de stimulatie voor IVF?

A: Ja. Naarmate de follikels zich ontwikkelen, worden de eierstokken aanzienlijk groter, wat een opgeblazen gevoel, een vol gevoel en soms lichte pijn veroorzaakt. Neem contact op met je kliniek als de pijn hevig is, omdat dit op OHSS kan wijzen.

Q: Wat is het succespercentage van IVF?

A: Dit verschilt aanzienlijk per leeftijd en kliniek. Gemiddelde percentages levendgeborenen per terugplaatsing: jonger dan 35: ~40–50%; 35–37: ~30–40%; 38–40: ~20–30%; ouder dan 40: ~5–15%. Terugplaatsingen van ingevroren embryo's van jongere leeftijd kunnen hogere succespercentages behouden.

Q: Wanneer moet ik na de terugplaatsing van een embryo een zwangerschapstest doen?

A: De meeste klinieken adviseren 10–14 dagen na de terugplaatsing een beta-hCG-bloedtest. Thuistests kunnen een vals-negatief resultaat geven of worden beïnvloed door hCG uit de triggerinjectie als je te vroeg test.

Conclusie: Voorbereiding op IVF is je eerste stap naar succes

De voorbereiding op IVF is een investering van 3–6 maanden in de best mogelijke uitkomst. Optimaliseer je voeding met een mediterraan dieet, gebruik strategisch supplementen zoals CoQ10, folaat, vitamine D en omega 3, pas leefstijlfactoren aan en besteed aandacht aan je emotionele welzijn. Deze op bewijs gebaseerde stappen kunnen de kwaliteit van eicellen, spermaparameters en IVF-succespercentages aanzienlijk verbeteren.

Conceive Plus is er trots op stellen te ondersteunen in elke fase van hun fertiliteitstraject — van de voorbereiding op IVF tot de twee weken wachten en daarna.